Khâu lọc quyết định độ trong, độ ổn định và hạn sử dụng của sản phẩm lỏng. Nó cũng quyết định lượng bã và bùn thải phát sinh sau mỗi mẻ. Nhiều chủ cơ sở đặt câu hỏi nên chọn máy lọc nào để vừa đạt chất lượng, vừa tối ưu chi phí đầu tư. Từ góc nhìn của lĩnh vực môi trường, một lựa chọn sai ở khâu này còn kéo theo gánh nặng cho hệ thống xử lý nước thải và chi phí xử lý bùn thải phía sau.

Bài viết này dựa trên kinh nghiệm cơ khí môi trường và thực tế triển khai thiết bị của HITACHIS. Nội dung giúp bạn phân tích đặc tính từng sản phẩm, đối chiếu tiêu chí kỹ thuật và tính trước phương án xử lý bã sau lọc.

Nên chọn máy lọc nào dựa trên đặc tính của từng sản phẩm?

Không có một thiết bị lọc dùng tốt cho mọi loại chất lỏng. Trước khi so sánh model, hãy làm rõ ba yếu tố nền tảng.

Yếu tố thứ nhất là kích thước và bản chất hạt rắn, ví dụ xơ trái cây, protein đông tụ hay cặn muối. Yếu tố thứ hai là độ nhớt, vì chất càng nhớt thì áp lực lọc và diện tích lọc càng phải lớn. Yếu tố thứ ba là tính ăn mòn và nhiệt độ, chẳng hạn nước ép có tính axit hay nước mắm có hàm lượng muối cao.

Vì vậy, trước khi hỏi nên chọn máy lọc nào, bạn cần có số liệu về chính sản phẩm của mình. Cùng một thiết bị có thể rất hiệu quả với nước mắm nhưng chưa tối ưu với sữa tươi.

Nên chọn máy lọc nào cho nước ép trái cây?

Nước ép chứa nhiều xơ, pectin và có độ axit đáng kể. Quy trình phổ biến gồm ép thô, lọc thô rồi lọc tinh để đạt độ trong mong muốn. Ở công đoạn tách cặn mịn, máy ép lọc khung bản kết hợp trợ lọc là phương án được nhiều cơ sở áp dụng, vì diện tích lọc lớn và áp suất ép ổn định.

Dòng thiết bị này cũng đã được ứng dụng trong sản xuất nước ép tươi và sữa đậu nành, nơi yêu cầu tách bã nhanh để hạn chế oxy hóa. Do môi trường axit, các bộ phận tiếp xúc nên dùng inox 304 và nhựa PP. Bã trái cây giàu chất hữu cơ nên cần được thu gom ngay, tránh lên men gây mùi trong xưởng.

Nên chọn máy lọc nào cho sữa tươi và sữa thực vật?

Sữa là nhóm sản phẩm nhạy cảm nhất. Chất béo và protein dễ biến tính, còn yêu cầu về vệ sinh luôn ở mức cao. Với sữa thực vật như sữa đậu nành, công đoạn tách bã đậu là điểm mà máy ép lọc khung bản phát huy tốt nhờ khả năng tách đều và ít thất thoát.

Với sữa tươi, thực tế nhiều nhà máy kết hợp thêm ly tâm hoặc lọc màng cho các mục tiêu tách béo và giảm vi sinh. Máy ép lọc đảm nhiệm giai đoạn tách cặn, và vai trò này được trình bày rõ trong các tài liệu về thiết bị lọc trong sản xuất sữa tươi. Cấu hình cụ thể còn phụ thuộc công nghệ của từng nhà máy, nên bạn cần khảo sát dây chuyền trước khi chốt phương án.

Nên chọn máy lọc nào cho nước mắm, nước tương và các loại nước sốt?

Nước sốt có độ nhớt cao, nhiều cặn protein và hàm lượng muối lớn. Yêu cầu quan trọng nhất là vải lọc và các chi tiết tiếp xúc phải chịu được ăn mòn, đồng thời áp lực lọc phải đều để tránh rách vải.

Với nước mắm, máy ép lọc nước mắm dạng khung bản là giải pháp phổ biến. Cấu hình điển hình gồm khung bản bọc inox 304, bản lọc nhựa PP, vải lọc PP, bộ nguồn thủy lực với lực ép từ 20 đến 100 tấn tùy công suất và bơm màng khí nén thân nhựa. Nguyên lý tương tự cũng áp dụng cho nước tương và nhiều loại sốt đặc khác.

Tiêu chí kỹ thuật để quyết định nên chọn máy lọc nào?

Sau khi xác định nhóm sản phẩm, bạn có thể chấm điểm từng phương án theo các tiêu chí sau.

• Diện tích lọc và công suất cần khớp với lưu lượng thực tế, tính theo mẻ chứ không chỉ theo công suất danh định.
• Vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm phải an toàn. Doanh nghiệp nên đối chiếu với tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm đối với máy ép lọc và nhóm quy chuẩn QCVN 12 của Bộ Y tế về dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
• Vải lọc cần có độ thấm phù hợp và dễ thay thế, vì đây là bộ phận hao mòn thường xuyên nhất.
• Mức độ tự động hóa gồm hệ thủy lực, tủ điều khiển và bơm cấp liệu giúp giảm phụ thuộc vào tay nghề công nhân.
• Khả năng vệ sinh sau mỗi ca ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn vi sinh và tuổi thọ vải lọc.
• Độ khô của bã sau ép ảnh hưởng đến chi phí vận chuyển và xử lý chất thải rắn.

Nếu cần một lộ trình đối chiếu có hệ thống, bạn có thể tham khảo hướng dẫn chọn mua máy ép lọc thực phẩm phù hợp với nhu cầu trước khi gửi yêu cầu báo giá cho nhà cung cấp.

Xử lý bã và nước rửa sau lọc để tránh gánh nặng môi trường

Bã sau lọc là chất thải rắn hữu cơ có độ ẩm cao, dễ phân hủy và phát sinh mùi nếu lưu giữ lâu. Nước rửa vải lọc và thiết bị cũng làm tăng tải hữu cơ cho hệ thống xử lý nước thải của nhà máy. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, cơ sở sản xuất có trách nhiệm phân loại, lưu giữ và quản lý chất thải phát sinh theo đúng quy định.

Về nguyên tắc, bã ép càng khô thì thể tích và chi phí vận chuyển càng thấp. Với lượng bã lớn, doanh nghiệp có thể cân nhắc kết hợp thiết bị sấy, kể cả máy sấy cao áp, để giảm tiếp thể tích trước khi chuyển giao cho đơn vị tái chế hoặc xử lý. Cách tiếp cận này cũng áp dụng cho bùn thải công nghiệp phát sinh từ hệ thống xử lý nước thải của chính nhà máy chế biến thực phẩm. Việc tính toán từ giai đoạn chọn thiết bị giúp tổng chi phí vòng đời thấp hơn rất nhiều so với xử lý hậu quả về sau.

Kết luận

Câu trả lời cho việc nên chọn máy lọc nào luôn bắt đầu từ sản phẩm của bạn. Nước ép cần thiết bị chịu axit và tách xơ tốt. Sữa đòi hỏi vệ sinh và kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt. Nước sốt cần thiết bị chịu muối, chịu nhớt và giữ áp lực ổn định. Với cả ba nhóm, máy ép lọc khung bản vật liệu inox 304 và nhựa PP là cấu hình thường được cân nhắc đầu tiên, đặc biệt ở công đoạn tách cặn. Nếu bạn muốn hiểu rõ nguyên lý trước khi quyết định, hãy xem máy ép lọc khung bản hoạt động ra sao trong từng ngành.

Đội ngũ kỹ sư HITACHIS sẵn sàng khảo sát mẫu sản phẩm và dây chuyền thực tế để đề xuất cấu hình phù hợp, đồng thời tư vấn phương án xử lý bã sau lọc.